Od
tego roku obowiązują przepisy, które regulują opłacanie składek na
ubezpieczenia społeczne
i zdrowotne przez marynarzy. Został utworzony nowy tytuł
ubezpieczenia - marynarz oraz nowy kod tytułu ubezpieczenia - 24 00. Dzięki
temu marynarze mogą samodzielnie opłacać składki jako płatnicy.
Nowe regulacje obejmują zarówno osoby, które pływają pod
banderą państw trzecich, jak i osoby zatrudnione w krajach Unii Europejskiej i
EFTA, o ile podlegają polskiemu ustawodawstwu.
Zmiany te mają na celu uporządkowanie dotychczasowych zasad i
ułatwienie marynarzom dostępu do świadczeń emerytalno-rentowych, zasiłków i
świadczeń zdrowotnych. Z nowych rozwiązań skorzystać może około 18 tysięcy osób.
Nowy tytuł do
ubezpieczeń i realne korzyści dla marynarzy
- Dotychczas
marynarze, którzy nie mieli tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń
społecznych w Polsce mogli zgłosić się
jedynie do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Teraz mogą zgłosić się do
ubezpieczeń obowiązkowych, w tym wypadkowego, a także do chorobowego. Ta zmiana
zapewnia im prawo nie tylko do emerytur i rent, lecz także do świadczeń z
ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego – tłumaczy Beata Kopczyńska, regionalna
rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.
Marynarz objęty nowymi
przepisami to osoba, która mieszka w
Polsce i wykonuję pracę na podstawie marynarskiej umowy o pracę lub na
podstawie innej umowy o świadczeniu pracy na morzu na statku o pojemności
brutto (GT) 100 jednostek i wyższej oraz o przynależności polskiej lub innej
niż polska. Taka osoba musi zgłosić się do ubezpieczeń i dołączyć kopię
zaświadczenia potwierdzającego status marynarza, wydanego przez agencję
zatrudnienia lub dyrektora urzędu morskiego.
Marynarz ma wybór
sposobu zgłoszenia do ubezpieczeń
Osoba pracująca jako
marynarz na statku pod polską banderą na podstawie marynarskiej umowy o pracę może od 1
stycznia wybrać sposób zgłoszenia do ubezpieczeń. Może pozostać zgłoszona jako
pracownik, wówczas armator ma obowiązek odprowadzania składek od jego przychodu
na dotychczasowych zasadach, albo zgłosić się samodzielnie do ZUS jako
marynarz z kodem tytułu ubezpieczenia 24 00 i opłacać składki we własnym
zakresie.
Krok po kroku: jak
zgłosić się do ubezpieczenia w ZUS
Marynarz, który chce
opłacać samodzielnie składki, powinien uzyskać zaświadczenie potwierdzające
status marynarza wydane przez dyrektora urzędu morskiego lub agencję
zatrudnienia. Dokument jest ważny przez miesiąc od daty wydania. W tym czasie
należy zgłosić się do ZUS-u oraz złożyć formularz ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem
tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 24 00. Jeśli zgłoszenie zostanie
przekazane w terminie dłuższym niż
miesiąc od wydania zaświadczenia, wówczas nie będzie możliwe objęcie takiej osoby
ubezpieczeniami jako marynarza.
Po zgłoszeniu do ZUS, marynarz
jako płatnik samodzielnie opłaca składki
na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, a także na Fundusz
Pracy, Fundusz Solidarnościowy i ubezpieczenie
zdrowotne. Składki należy opłacać do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc
poprzedni. Podstawa składek nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie,
które w 2026 roku wynosi co najmniej 4806 zł.
Po przekazaniu do ZUS
pierwszej deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA z podstawą wymiaru składek równą
minimalnemu wynagrodzeniu, kolejne deklaracje Zakład utworzy samodzielnie. W
przypadku braku tej pierwszej deklaracji ZUS nie przygotuje kolejnych dokumentów.
Kiedy i na jakich
zasadach można zawiesić status marynarza
Status marynarza może
zostać zawieszony na okres nie krótszy niż jeden pełny miesiąc kalendarzowy i nie dłuższy niż trzy
miesiące w danym roku kalendarzowym, jeśli w tym czasie nie będzie wykonywana
praca na morzu. W okresie zawieszenia nie opłaca się składek, nie przysługuje
ochrona ubezpieczeniowa w razie choroby, macierzyństwa, wypadku lub długotrwałej
niezdolności do pracy, a ten okres nie będzie wliczony do stażu emerytalnego i
rentowego. O zawieszeniu statusu marynarza oraz jego wznowieniu należy
poinformować ZUS w ciągu 7 dni, odpowiednio poprzez wyrejestrowanie z
ubezpieczeń oraz ponowne zgłoszenie do ubezpieczeń.
Od dnia uzyskania
statusu marynarza taka osoba podlega ubezpieczeniom przez 12 kolejnych
miesięcy, z wyłączeniem okresu zawieszenia. Gdy status zostanie nadany w
trakcie miesiąca, okres ten liczy się od pierwszego dnia następnego miesiąca.
Opłacenie składek na
ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane miesiące od 1 stycznia 2021 r. do
31 grudnia 2025 r.
Marynarz może złożyć
wniosek o opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane
okresy od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2025 roku, jeśli w tym czasie nie
podlegał tym ubezpieczeniom. Opłacenie tych składek będzie miało wpływ na wysokość
przyszłej emerytury.
Marynarz, który chce
zostać objęty wstecznym ubezpieczeniem za wskazane miesiące nie może w tym
okresie podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Musi także posiadać
status marynarza przez co najmniej 3 miesiące w każdym roku objętym wnioskiem i
potwierdzić to zaświadczeniem wydanym przez dyrektora urzędu morskiego, które
jest ważne przez miesiąc od daty wydania. Należy również złożyć wniosek o
opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane miesiące w
tym okresie (RMS) wraz z zaświadczeniem.
Wniosek RMS można
złożyć od 1 stycznia 2026 roku do 31 grudnia 2027 roku w placówce ZUS lub
elektronicznie jako załącznik do pisma ogólnego POG na profilu eZUS. W
przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, składki za okres od 1 stycznia 2021
roku do 31 grudnia 2025 roku należy rozliczyć i opłacić w terminie właściwym
dla miesiąca złożenia wniosku. Podstawa składek wskazana we wniosku nie może
być niższa niż minimalne wynagrodzenie obowiązujące w danym okresie.
Więcej informacji
można znaleźć na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Beata Kopczyńska regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim