11.02.2026 w Urzędzie Miasta odbyła się konferencja prasowa zapowiadająca intensywny, pięciodniowy hackathon architektoniczno-urbanistyczny, którego efektem ma być wizja rozwoju Starego Miasta do 2050 roku oraz konkretne, możliwe do wdrożenia interwencje w przestrzeni tej dzielnicy.
Jak podkreślił prezydent miasta Krzysztof Matyjaszczyk, rok 2026 jest szczególny: mija 200 lat od połączenia Starej i Nowej Częstochowy oraz wytyczenia Alei.
– Częstochowa z tym turbo doładowaniem przez następne dziesiątki i setki lat bardzo szybko się rozwinęła. Chcemy nawiązać do tamtej dalekowzroczności i podjąć równie ambitne działania dla tej pierwotnej Częstochowy. Stare Miasto ma dziś najlepszy moment na odnowę – taką, która szanuje jego charakter i odpowiada na codzienne potrzeby mieszkańców – mówił prezydent.
Prezydent zwrócił uwagę, że w ramach „Planu na Nową Częstochowę” miasto stawia na projekty zmieniające Częstochowę na lata, a dodatkową motywacją do działań w tej części miasta są m.in. konkretne inwestycje infrastrukturalne (budowany wiadukt) i te planowane w ramach projektu „Przędzalnia Przyszłości”.
Kluczowe w projekcie mają być dwie rzeczy: realne współdecydowanie mieszkańców oraz otwartość na głos młodych ludzi – od początku procesu, a nie dopiero na etapie konsultacji gotowych rozwiązań.
Kreatywne „ścieranie się” zamiast konkurencyjności
Warsztaty, o których przebiegu mówił zastępca prezydenta Łukasz Kot, są pomyślane jako format inny niż klasyczny konkurs: zamiast jednego zwycięzcy powstanie kilka uzupełniających się koncepcji – zestaw pomysłów dla miasta. W tej „burzy mózgów” weźmie udział 30 osób podzielonych na 5 zespołów. Każdy zespół przygotuje komplet materiałów projektowych (łącznie 4 plansze B1), obejmujących:
• „Makro 2050” – kierunki rozwoju całej dzielnicy,
• planszę syntezy – najważniejsze idee i układ koncepcji,
• „Mikro 2027” – konkretną interwencję możliwą do wdrożenia.
Projekt stawia na praktyczne efekty: miasto planuje realizację jednego mikroprojektu do kwoty 250 tys. zł w 2027 roku (np. elementu przestrzeni publicznej, małej architektury, mebli miejskich czy skweru).
Terminy „Stare Miasto OdNowa”:
• Warsztaty stacjonarne w Częstochowie: 9–13 marca (09:00–19:00)
• Dopracowanie koncepcji zdalnie: 16–29 marca
• Finał (prezentacje + debata + wystawa): pierwsza połowa kwietnia
Uczestnicy części stacjonarnej mają zapewnione noclegi, wyżywienie i warunki do pracy, a organizator udostępni materiały analityczne i podkłady mapowe. Prace będą powstawać przy wsparciu mentorów, m.in. Tomasza Koniora, Oskara Grąbczewskiego, Przemo Łukasika, Joanny Rayss, Marcina Domańskiego, Agnieszki Majorek-Gduli, a w ramach „debaty liderskiej” – Filipa Springera.
Rekrutacja jest skierowana do osób w wieku 18–35 lat – nie tylko z architektury i urbanistyki, ale też m.in. z obszarów mobilności/transportu, architektury krajobrazu, socjologii czy projektowania usług. Zgłoszenie nie wymaga rozbudowanego portfolio: zadanie rekrutacyjne to krótka „mikro-diagnoza” – jedno zdjęcie problemu w przestrzeni oraz krótki opis proponowanej zmiany. Zgłoszenia są przyjmowane do 22 lutego 2026 r., a wyniki rekrutacji zostaną ogłoszone do końca lutego br. Uczestnicy, po spełnieniu warunków udziału i oddaniu kompletnej pracy, otrzymają stypendium 1000 zł brutto. Szczegóły rekrutacji na stronie projektu
Będzie także dodatkowo kategoria dla wszystkich, którzy gotowi są podjąć się pracy projektowej i postanowią zgłosić swój pomysł urbanistycznych zmian.
O doświadczeniach w podobnych działaniach opowiadał gość konferencji, Aleksander Krajewski – architekt, założyciel pracowni BLOMM, współtwórca i członek Fundacji Napraw Sobie Miasto oraz członek SARP. Fundacja, działająca od 2012 roku, specjalizuje się w innowacyjnych metodach pracy nad miejskimi wyzwaniami – od wspólnej diagnozy, przez warsztaty i prototypowanie rozwiązań w terenie, po rekomendacje prowadzące do realnych zmian. Jak podkreślał, sednem jest traktowanie miasta jako „systemu do ulepszania”, w którym mieszkańcy stają się współautorami decyzji. Stąd pomysł warsztatów, a nie konkursu: - My w fundacji wychodzimy z założenia, że nie chodzi o to, żeby wybrać jedną propozycję spośród pięciu czy sześciu, w której zespoły konkurują ze sobą i w tym momencie część koncepcji jest gorszych i przegrywa, a w zasadzie trafia do szuflady. Stworzyliśmy program w taki sposób, żeby wszystkie 30 osób miało równy udział w stworzeniu jednej najlepszej koncepcji. Żeby uczestnicy warsztatów „ścierali się” ze swoimi poglądami, żeby swoje pomysły również „ścierali” z zaproszonymi mentorami, prelegentami., a jest to grupa najlepszych fachowców od przestrzeni publicznej, od rewitalizacji architektury, krajobrazu i architektury jako takiej w Polsce – precyzował Aleksander Krajewski.
- Cieszę się, że Miasto podjęło takie działania, które mają na celu rozmowę nie o najbliższej przyszłości, która jest bardzo ważna, ale na temat tego, jak Częstochowa może i powinna wyglądać za lat 30 czy 40. Ważne jest to, żeby to ludzie wypowiedzieli się, jak to miasto ma wyglądać, żeby wszyscy chcieli tu mieszkać i żeby to miasto po prostu było wzorem dla innych – dodawał częstochowski architekt i społecznik Maciej Żelasko obecny na konferencji prasowej.
Nieskrępowana wizja na zagospodarownie i rewitalizację terenu, ale osadzona w rzeczywistości
Warsztaty „Stare Miasto OdNowa” m.in. mają przynieść odważne, choć tworzone pod okiem doświadczonych specjalistów i mentorów pomysły dotyczące kluczowych obszarów Starego Miasta, w tym obszaru dawnego Elaneksu – jako projektowe rozwinięcie koncepcji „Przędzalni Przyszłości”.
Finałem prac, w tym wizyt, konsultacji i rozmów w terenie, będą: prezentacje, debaty i wystawa, a wypracowane rozwiązania mają stać się punktem wyjścia do dalszych działań inwestycyjnych w tej dzielnicy.
Organizatorem projektu „Stare Miasto OdNowa” jest Miasto Częstochowa, a partnerami – Fundacja Napraw Sobie Miasto (partner merytoryczny), Politechnika Częstochowska i Galeria Jurajska.
Źródło: UM
