19 sierpnia 2026 r. przypada jubileusz 200-lecia połączenia Starej i Nowej Częstochowy. W tym dniu zaplanowano uroczyste otwarcia dwóch wystaw upamiętniających to wydarzenie. Na Placu Biegańskiego zobaczymy ekspozycję plenerową ...podniesiona do miast wielkich... czyli o połączeniu Starej i Nowej Częstochowy przygotowaną przez Archiwum Państwowe w Częstochowie. W Ratuszu Muzeum Częstochowskie udostępni wystawę Częstochowa Stara / Nowa. 200 lat połączenia. W sprzedaży ponownie pojawi się okolicznościowe wydawnictwo Od Starej do Nowej Częstochowy, a Encyklopedia Częstochowy wzbogaci się o 200 nowych haseł. Do początku lat dwudziestych XIX w. funkcjonowały obok siebie Stara Częstochowa oraz Nowa Częstochowa z Jasną Górą. W 1823 r. inżynier wojewódzki Jan Bernhard opracował plan urbanistyczny zakładający zespolenie obu miast. Głównym elementem projektu było wytyczenie dzisiejszej Alei Najświętszej Maryi Panny, która połączyła oba ośrodki i stworzyła nowy układ przestrzenny miejscowości. Powstały wówczas liczne parcele przeznaczone pod zabudowę mieszkalną oraz nowe place publiczne: Plac Podjasnogórski, Plac Św. Jakuba (obecnie Plac Władysława Biegańskiego) i Nowy Rynek (dzisiejszy Plac Ignacego Daszyńskiego). Oficjalne zatwierdzenie połączenia nastąpiło 19 sierpnia 1826 r. decyzją Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego. Częstochowa otrzymała wówczas prawa przysługujące miastom wojewódzkim. W kolejnych latach realizowano plany rozbudowy. W 1827 r. uruchomiono pierwsze oświetlenie uliczne. Wzniesiono również najważniejsze budynki użyteczności publicznej, w tym Ratusz, w którym dziś Muzeum Częstochowskie pokazuje wystawy. Na ekspozycji Częstochowa Stara / Nowa. 200 lat połączenia prezentowane są oryginalne plany miasta Częstochowy znajdujące się w zbiorach Działu Historii i Biblioteki Muzeum Częstochowskiego, datowane od 1819 r. po okres PRL, w tym po raz pierwszy dwa plany poddane niedawnej konserwacji: Plan Sytuacyjny Miasta Nowej Częstochowy wraz z przedmieściem Św. Barbary (1823) i Plan Geometryczny Gruntów Folwarku Wójtostwa Częstochowskiego (1827). Eksponowane plany pokazują zmiany urbanistyczne miasta od XIX w. do czasów współczesnych. Obok nich znajdują się wybrane archiwalia pochodzące z Archiwum Państwowego w Częstochowie, Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie oraz Archiwum Państwowego w Łodzi, związane z połączeniem i rozbudową miasta, w tym budową Ratusza. Wystawę wzbogacają również fragmenty XIX-wiecznych przewodników opisujących miasto i jego mieszkańców. | |
| |
Ekspozycja Częstochowa Stara / Nowa. 200 lat połączenia będzie prezentowana w Ratuszu od 19 sierpnia do 18 października 2026 r., wernisaż odbędzie się 19 sierpnia o godz. 11:30. Jej kuratorką jest Małgorzata Szczęsna kierująca Działem Historii w Muzeum Częstochowskim. Projekt przygotowano we współpracy z Archiwum Państwowym w Częstochowie i Urzędem Miasta Częstochowy. Promocja jubileuszowego wydawnictwa przygotowanego na 200-lecie połączenia Starej i Nowej Częstochowy Od Starej do Nowej Częstochowy miała miejsce 3 lutego 2026 r. Nakład rozszedł się błyskawicznie. W związku z ogromnym zainteresowaniem tą wyjątkową, bogato ilustrowaną dawnymi i współczesnymi zdjęciami publikacją pod redakcją dra Juliusza Sętowskiego, jej dodruk pojawi się ponownie w sprzedaży 19 sierpnia 2026 r. w cenie 50 zł w Ratuszu oraz w sklepie internetowym Muzeum Częstochowskiego (www.sklep.muzeumczestochowa.pl). Wydawnictwo Muzeum Częstochowskiego powstało we współpracy z Urzędem Miasta Częstochowy i z powodzeniem może służyć jako przewodnik do spacerów po Alejach i okolicach niegdyś Starej i Nowej Częstochowy. | |
| |
W ramach obchodów jubileuszu w internetowej Encyklopedii Częstochowy pojawi się 200 nowych haseł. Encyklopedia Częstochowy powstała w 2020 r. z okazji 800 lat dziejów pisanych miasta. Znalazło się w niej ówcześnie 800 haseł przygotowanych przez Ośrodek Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego. Na 200-lecie połączenia Starej i Nowej Częstochowy wzbogaci się ona o 200 kolejnych rekordów (www.encyklopedia.czestochowa.pl). Przygotowana przez Archiwum Państwowe w Częstochowie wystawa plenerowa ...podniesiona do miast wielkich... czyli o połączeniu Starej i Nowej Częstochowy na 32 posterach prezentuje historię Częstochowy. Ekspozycja została podzielona na trzy części: pierwsza opowiada o historii Starej i Nowej Częstochowy, o mieszkańcach i urbanistyce, część druga dotyczy momentu zwrotnego, czyli połączenia dwóch organizmów miejskich w jeden, ostatnia poświęcona jest rozwojowi miasta, jaki nastąpił po połączeniu. Zaprezentowane materiały archiwalne pochodzą ze zbiorów Archiwum Państwowego w Częstochowie, Archiwum Głównego Akt Dawnych, Narodowego Archiwum Cyfrowego, Archiwum Narodowego w Krakowie, Archiwum Jasnogórskiego, a także ze zbiorów Muzeum Częstochowskiego, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Historii Przemysłu w Opatówku, a także Mazowieckiej i Śląskiej Biblioteki Cyfrowej. Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających do 18 października 2026 r. na Placu Biegańskiego. Jej otwarcie odbędzie się 19 sierpnia 2026 r. o godz. 11:00. | |
| |
