Ponad 300 tysięcy osób pobiera rentę socjalną. ZUS przypomina o zasadach

Rentę socjalną mogą otrzymać osoby pełnoletnie, które stały się całkowicie niezdolne do pracy w przed ukończeniem 18 lat lub w trakcie nauki na studiach. Nie zależy ona od stażu pracy ani od pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ubiegłym roku w województwie śląskim wypłacono 30,9 tys. rent socjalnych, w całej Polsce ponad 300 tys.

- W 2025 roku ZUS wypłacał, co miesiąc renty socjalne dla 300,9 tys. osób (w 2024 - 297 tys.) w całej Polsce. Najwięcej rent w minionym roku było wypłacanych w województwach: mazowieckim 35,3 tys., śląskim 30,9 tys. i w Wielkopolsce 25,6 tys. – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Renta socjalna nie jest wypłacana z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, lecz z budżetu państwa. Od 1 marca wysokość renty socjalnej to 1 978,49 zł brutto. Podlega corocznej marcowej waloryzacji. Świadczenie jest przyznawane na wniosek, ale żeby je otrzymać trzeba spełnić kilka warunków.
 - Wszystkim uprawnionym przysługuje renta socjalna w tej samej wysokości. Wysokość rentysocjalnej wynosi 100% kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy – dodaje rzeczniczka.

 Dla kogo renta socjalna?

Rentę socjalną mogą otrzymać osoby pełnoletnie, u których lekarz orzecznik lub komisja lekarska ZUS stwierdzi całkowitą niezdolność do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

•  przed ukończeniem 18. roku życia,
• w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej − przed ukończeniem 25. roku życia,
• w trakcie kształcenia w szkole doktoranckiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

 Za osobę pełnoletnią uważa się nie tylko osobę, która ukończyła 18 lat, ale również kobietę, która zawarła związek małżeński po ukończeniu 16 lat.

- Renta socjalna może być przyznana na stałe, gdy całkowita niezdolność do pracy jest trwała, ale też na określony czas, wówczas gdy niezdolność do pracy jest okresowa. Przyznanie i pobieranie renty socjalnej nie jest uzależnione od spełnienia warunku przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Renta przysługuje m.in. osobom posiadającym obywatelstwo polskie, które przebywają czasowo za granicą na przykład w celu nauki lub odwiedzin rodziny – tłumaczy rzeczniczka.

Czy na rencie socjalnej można pracować?

Osoby, które pobierają rentę socjalną, mogą podejmować pracę zarobkową. Muszą jedynie pamiętać o obowiązujących progach przychodu, które powodują zmniejszenie bądź zawieszenie wypłaty świadczenia. Dorabiając do 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia – świadczenie otrzymamy w pełnej wysokości, natomiast powyżej tego progu, ale mniej niż 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – to świadczenie zostanie zmniejszone o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż kwotę maksymalnego zmniejszenia. - Dodatkowy dochód z pracy, który przekracza 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – powoduje zawieszenie świadczenia. Co istotne, choć wartości procentowe są zawsze takie same, to kwoty wynagrodzenia zmieniają się co 3 miesiące, dlatego warto je sprawdzać na bieżąco – dodaje rzeczniczka. 

Kto socjalnej nie dostanie?

Renta socjalna nie przysługuje osobom, które mają ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, świadczenia przedemerytalnego, zasiłku przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego lub pobierają świadczenia o charakterze rentowym z instytucji zagranicznych. Ponadto renta socjalna nie będzie przyznawana osobom, które są właścicielami lub posiadaczami nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 5 ha przeliczeniowych. Renta socjalna nie przysługuje również w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności.

Jeżeli wnioskodawca ubiega się o rentę socjalną i jednocześnie ma prawo do renty rodzinnej, której wysokość nie przekracza 300 proc. kwoty najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (od 1 marca 2026 roku wynosi ona 5 935,47 zł brutto), przysługuje mu prawo do obu tych świadczeń. 

W przypadku, gdy łączna kwota obu świadczeń przekroczy tą kwotę, ZUS obniży rentę socjalną. Należy jednak pamiętać, że obniżona renta socjalna nie może być niższa niż 10 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, co odpowiada kwocie 197,84 zł brutto. Jeśli natomiast kwota renty rodzinnej przekroczy 300 proc. najniższej renty z tytułu niezdolności do pracy, renta socjalna nie będzie przysługiwać.

 Beata Kopczyńska regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim

Nowe, korzystne zasady dla dorabiających do renty socjalnej

Wraz z początkiem roku obowiązują nowe, korzystne, przepisy dla dorabiających do renty socjalnej. Od stycznia 2022 r. stosuje się te same zasady, które dotyczą pozostałych rencistów. Dla wielu osób oznacza to możliwość osiągania dodatkowych przychodów i pobierania renty socjalnej w pełnej lub zmniejszonej wysokości – bez zawieszania prawa do świadczenia.

- Od 1 stycznia 2022 roku zmieniły się zasady zawieszania renty socjalnej. Do tej pory osoby pobierające rentę socjalną, które uzyskiwały przychody przekraczające 70 proc. przeciętnego wynagrodzenia, miały zawieszane prawo do renty socjalnej za każdy miesiąc, w którym przekroczyły ten próg. Od 1 stycznia 2022 r. to się zmieniło – informuje Beata Kopczyńska, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa śląskiego.

Prawo do renty socjalnej ulega zawieszeniu lub zmniejszeniu w razie osiągania przychodu na zasadach określonych w ustawie emerytalnej, czyli na takich samych zasadach jak renta z tytułu niezdolności do pracy. Oznacza to, że pracujący rencista może osiągnąć przychód wynoszący do 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy (czyli 3960,20 zł – kwota ta obowiązuje do 28 lutego) i jego świadczenie będzie wypłacane w pełnej wysokości. Natomiast, jeśli osiągany przychód przekroczy 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia to renta socjalna zostanie zmniejszona.

W sytuacji gdy przychód rencisty przekroczy 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (do 28 lutego jest to kwota równa 7354,50 zł), wówczas renta zostanie zawieszona.

- To ważna zmiana przepisów, bo poprzednie przepisy, które obowiązywały do końca 2021 r., powodowały, że przychód wyższy niż 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia powodował zawieszenie renty. Trzeba pamiętać o tym, że progi procentowe zawsze są takie same, ale progi zarobkowe, czyli konkretne kwoty, zmieniają się co kwartał, zależą od wysokości przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a na bieżąco można je sprawdzić na stronie naszej internetowej – tłumaczy rzeczniczka.

Rozliczenie roczne lub miesięczne

Istotna zmiana dotyczy też sposobu rozliczenia renty. Od nowego roku osoba dorabiająca do renty socjalnej będzie rozliczała się  po upływie roku kalendarzowego – rocznie lub miesięcznie. Wcześniej renta była zawieszana na bieżąco -  za każdy miesiąc.

Nowy katalog przychodów

Węższy jest również katalog przychodów, które wpływają na wysokość renty socjalnej. Na zmniejszenie albo zawieszenie renty socjalnej wpływa m.in.  przychód osiągany z działalności podlegającej obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, np. z pracy na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, z pozarolniczej działalności. Od 1 stycznia 2022 r. na wysokość renty socjalnej nie będą wpływały przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze, opodatkowanych na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Osoba, która ma przyznaną rentę socjalną powinna jak najszybciej zawiadomić ZUS o podjęciu pracy zarobkowej i osiąganych przychodach. Może skorzystać z formularza EROP – Oświadczenie o osiąganiu przychodu.

BK