Zmiany w świadczeniach dla nauczycieli

Od 1 września 2024 r. więcej osób będzie mogło skorzystać z wcześniejszej emerytury dla nauczycieli i świadczenia kompensacyjnego.

Od 1 września 2024 r. wchodzą zmiany przepisów w Karcie Nauczyciela. Nauczyciele, którzy nie spełnili warunków do wcześniejszej emerytury bez względu na wiek do 31 grudnia 2008 r., od 1 września będą mogli przejść na tzw. emeryturę stażową. Muszą jednak spełnić kilka warunków. Jednym z nich jest rozpoczęcie pracy jako nauczyciel, wychowawca, inny pracownik pedagogiczny w przedszkolu, szkole, placówce lub innej jednostce organizacyjnej wymienionej w art.1 Karty Nauczyciela, przed 1 stycznia 1999 r. Ponadto należy rozwiązać stosunek pracy i udokumentować 30 lat stażu składkowego (bez okresów rolnych), w tym 20 lat faktycznego wykonywania  pracy  nauczycielskiej świadczonej w wymiarze przynajmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć.

Wcześniejsze emerytury według rocznika

Nauczyciele będą mogli przechodzić na wcześniejsze emerytury etapami. Ważny jest wiek.

Na nową emeryturę nauczycielską mogą przejść, począwszy od:

1)           1 września 2024 r. - nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966 r.;

2)           1 września 2025 r. - nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1966 r., a przed 1 września 1969 r.;

3)           1 września 2026 r. - nauczyciele urodzeni po 31 sierpnia 1969 r.

Warunki wymagane do nabycia uprawnień do nowej emerytury nauczycielskiej są takie same dla kobiet i mężczyzn.

Wniosek o nową emeryturę nauczycielską należy złożyć przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyz)n. Prawo do tej  emerytury nie ustaje w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.

 Kiedy wniosek o nową emeryturę nauczycielską

Osoby, które będą uprawnione do nabycia prawa do świadczenia od 1 września 2024 r., tj. nauczyciele urodzeni przed 1 września 1966 r. będą mogli złożyć wniosek najwcześniej w sierpniu 2024 r., czyli miesiąc przed wejściem w życie przepisów. W przypadku złożenia wniosku wcześniej (tj. przed 1 sierpnia 2024 r.)  zostanie wydana decyzja odmowna.

 Wysokość nowej emerytury

Nowa emerytura nauczycielska obliczona zostanie w wyniku podzielenia zwaloryzowanego kapitału początkowego, zwaloryzowanych składek zgromadzonych na koncie ubezpieczonego oraz zwaloryzowanych środków zgromadzonych na subkoncie przez  średnie dalsze trwanie życia dla osoby w wieku, w którym przechodzi na tę emeryturę. Co ważne, aby mieć prawo do nowej emerytury nauczycielskiej, kwota z wyliczenia musi być nie niższa od minimalnej emerytury, która aktualnie wynosi 1780,96 zł brutto.

 W przypadku nowej emerytury nauczycielskiej środki z subkonta (wraz z przekazanymi środkami z OFE) są przenoszone na konto ubezpieczonego i nie podlegają dziedziczeniu, co oznacza brak prawa do podziału środków lub wypłaty gwarantowanej.

W związku z tym kobieta, która jest członkiem OFE, nie nabędzie prawa do emerytury kapitałowej w powszechnym wieku emerytalnym i tym samym nie będzie miała prawa do przeliczenia emerytury w docelowej wysokości.

 Więcej osób będzie miało prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego

Od 1 września krąg osób uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego poszerza się o pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych. Do świadczenia kompensacyjnego po spełnieniu wszystkich warunków będą mieć prawo także nauczyciele, wychowawcy  i inni  pracownicy  pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych udzielających dzieciom, młodzieży, rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a także pomocy uczniom w wyborze kierunku kształcenia i zawodu.

 Ważny wiek, staż i rozwiązanie stosunku pracy

Aby nabyć prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, należy spełnić łącznie trzy warunki. Pierwszym z nich jest ukończenie określonego wieku, który jest zróżnicowany dla kobiet i dla mężczyzn. Do końca 2024 r. kobieta musi ukończyć co najmniej 55 lat, a mężczyzna 60 lat.

•             w latach 2025-2026 wiek ten wynosi 56 lat dla kobiet, 61 lat dla mężczyzn, 

•             w latach 2027-2028 wiek wynosi 57 lat dla kobiet, 62 lata dla mężczyzn, 

•             w latach 2029-2030 wiek wynosi 58 lat dla kobiet, 63 lata dla mężczyzn,               

•             w latach 2031-2032 wiek wynosi 59 lat dla kobiet, 64 lata dla mężczyzn.                            

 Drugim warunkiem jest odpowiedni staż ubezpieczeniowy. Należy udowodnić 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 20 lat pracy w zawodzie nauczyciela, wychowawcy, czy innego pracownika pedagogicznego przynajmniej w wymiarze 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć 

w placówkach wymienionych w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, np. praca nauczycielska na przykład w publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych czy młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, a także nauczyciele, wychowawcy inni  pracownicy  pedagogiczni zatrudnieni w publicznych i niepublicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

 Ostatni, niezbędny warunek, to rozwiązać stosunek pracy na swój wniosek lub stosunek wygaśnie w określonych okolicznościach np. umowa o pracę wygaśnie z powodu upływu okresu, na jaki została zawarta. Gdy zatrudnienie odbywa się w kilku miejscach, to muszą zostać rozwiązane wszystkie umowy o pracę, bez względu na ich charakter i wymiar czasu, w jakim są wykonywane. Istotne jest również by po rozwiązaniu stosunku pracy w charakterze nauczyciela, a przed przejściem na świadczenie kompensacyjne  nie wykonywać żadnej innej pracy ani nie prowadzić działalności gospodarczej.

 Co ze środkami z II filaru emerytalnego?

W przypadku przejścia na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne w razie śmierci środki z subkonta i OFE są dziedziczone. Natomiast, w przypadku nowej emerytury nauczycielskiej środki z subkonta (wraz z przekazanymi środkami z OFE) są przenoszone na konto ubezpieczonego i nie podlegają dziedziczeniu, co oznacza brak prawa do podziału środków lub wypłaty gwarantowanej.

Beata Kopczyńska Regionalna Rzeczniczka Prasowa ZUS w województwie śląskim

Pracujesz na wcześniejszej emeryturze? Będą powody do zadowolenia

Świetne wiadomości dla pracujących wcześniejszych emerytów i rencistów. Już od marca wyższe limity dorabiania. Górny bezpieczny próg, po przekroczeniu którego ZUS może zawiesić wypłacanie emerytury wzrośnie o prawie 450 zł i przez kolejne miesiące wyniesie aż 9802,50 zł.

Limity bezpiecznego dorabiania dotyczą osób, które pobierają wcześniejszą emeryturą lub rentę, bowiem dochody z pracy mają wpływ na wysokość pobieranego z ZUS-u świadczenia. Od początku marca do końca maja tego roku obowiązują nowe, które są wyższe od poprzednich.


Limity dorabiania w górę

Od 1 marca kwota dorabiania, która nie spowoduje zmniejszenia ani zawieszenia świadczenia to 5278,30 złotych brutto. To oznacza podwyżkę wobec poprzedniej, obowiązującej do końca lutego, o prawie 242 złote. - Jeśli pracujący wcześniejszy emeryt lub rencista nie przekroczy w miesiącu takiego dochodu, to ZUS będzie wypłacał świadczenie w ustalonej wysokości. Natomiast przekroczenie kwoty 9802,50 złotych brutto przy dorabianiu spowoduje zawieszenie świadczenia – informuje Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

W sytuacji, gdy dorabiający emeryt lub rencista będzie miał dochód przekraczający kwotę 5278,30 zł, ale wyższy niż 9802,50 zł, to Zakład Ubezpieczeń Społecznych to jego świadczenie zostanie zmniejszone o kwotę przekroczenia obowiązującego limitu.



Kwoty maksymalnego zmniejszenia

Od początku marca br. zmienią się również kwoty maksymalnego zmniejszenia, jakich ZUS może dokonać w ramach konkretnych świadczeń. Od marca br. do końca lutego 2025 r. kwoty maksymalnego zmniejszenia będą wynosić:

• dla emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy 890,63 zł
• dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy 668,01 zł
• dla renty rodzinnej dla jednej osoby 757,08 zł

Dla kogo dorabianie bez ograniczeń

Limity w dorabianiu nie dotyczą emerytów, którzy ukończyli powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat kobieta i 65 lat mężczyzna. Ich zarobki nie podlegają weryfikacji przez ZUS, a przyznane im świadczenia nie podlegają zmniejszaniu i zawieszaniu. - Ograniczenia nie dotyczą również niektórych rencistów. Chodzi o osoby, które pobierają renty dla inwalidów wojennych, inwalidów wojskowych, których niezdolność do pracy związana jest ze służbą wojskową oraz osoby pobierające renty rodzinne po uprawnionych do tych świadczeń. Jeżeli osoba pobiera rentę rodzinną, która jest kwotowo korzystniejsza od ustalonej emerytury z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego – również może zarobkować bez ograniczeń i jej limity nie dotyczą – tłumaczy rzeczniczka.