Ponad 20 mln złotych odszkodowania za wypadki przy pracy w województwie śląskim

W pierwszym półroczu tego roku oddziały ZUS w województwie śląskim wypłaciły  2916 jednorazowych odszkodowań na ponad 20 mln zł.  Średnia wysokość wypłaconego świadczenia wynosi około 7 tys. zł.

Najwięcej jednorazowych odszkodowań jest wypłacanych w Oddziale ZUS w Rybniku, bo aż 836 na blisko 5 mln zł. W oddziale ZUS w Bielsku-Białej wypłacono 393 jednorazowych świadczeń na kwotę 2,1 mln zł, natomiast z terenu działalności chorzowskiego ZUS wypłacono 472 odszkodowań w łącznej wysokości blisko 3,8 mln zł.  W oddziale ZUS w Częstochowie wypłacono w I półroczu 2022 r. 255 jednorazowych odszkodowań na łączną sumę ponad 2,1 mln zł. W sosnowieckim oddziale ZUS liczba jednorazowych odszkodowań wyniosła 479 na kwotę 3,9 mln zł, natomiast oddział ZUS w Zabrzu wypłacił 3,7 mln zł na 481 odszkodowań.

Jednorazowe odszkodowanie jest przyznawane osobie, która z powodu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznała stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. O takie odszkodowanie może ubiegać się osoba, która podlega ubezpieczeniu wypadkowemu. – Ubezpieczenie wypadkowe jest obowiązkowe zarówno dla osób zatrudnionych na umowę o pracę, czy zlecenie, a także prowadzących działalność gospodarczą. Natomiast nie są nim objęci osoby, które pracują na umowę o dzieło. Zatem w tym ostatnim przypadku świadczenie to nie będzie przysługiwało – informuje Beata Kopczyńska, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa śląskiego.

Stopień uszczerbku na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową ocenia lekarz orzecznik ZUS lub komisja lekarska ZUS (jeśli zostanie złożony sprzeciw wobec orzeczenia wydanego przez lekarza orzecznika ZUS lub prezes ZUS zgłosi zarzut wadliwości), gdy ubezpieczony zakończy leczenie i rehabilitację. Przypomnijmy, że stały uszczerbek na zdrowiu to takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie jego czynności i nie można oczekiwać poprawy, natomiast długotrwały uszczerbek na zdrowiu powoduje upośledzenie czynności organizmu na dłużej niż 6 miesięcy, ale są szanse na poprawę.

Jednorazowe odszkodowanie wynosi 20% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. - Obecnie za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przysługuje 1133 zł. W porównaniu do ubiegłego roku kwota wzrosła o 100 zł. Aktualna wysokość kwoty jednorazowego odszkodowani z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej obowiązywać będą  do 31 marca 2023 r.

Brak prawa do świadczeń

Są sytuacje, kiedy nie każdy ubezpieczony może otrzymać jednorazowe odszkodowanie z ubezpieczenia wypadkowego. Takiego świadczenia nie otrzymają osoby, jeśli wyłączną przyczyną wypadku było to, że naruszyła ona (umyślne lub z powodu rażącego niedbalstwa) przepisy, które dotyczą ochrony życia i zdrowia; przyczyniła się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku, ponieważ była nietrzeźwa albo pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych; bez uzasadnionej przyczyny odmówiła wykonania badania na zawartość w organizmie alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych albo przez swoje zachowanie uniemożliwiła jego przeprowadzenie.

Świadczenie tylko na wniosek

ZUS nie wypłaca jednorazowego odszkodowania z urzędu. W celu uzyskania odszkodowania należy złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kompletny  wniosek. Do wniosku należy dołączyć:

•             wypełniony przez lekarza druk OL-9, zawierający informację o zakończonym procesie leczenia i rehabilitacji wystawiony nie wcześniej niż na miesiąc przed złożeniem wniosku oraz ewentualnie dokumentację medyczną,

•             protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy sporządzony przez pracodawcę lub kartę wypadku,

•             prawomocny wyrok sądu pracy,

•             decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaną przez państwowego inspektora sanitarnego.

- Jeśli wypadkowi ulegnie osoba zatrudniona na podstawie innej umowy niż umowa o pracę, np. na podstawie umowy zlecenia lub umowy agencyjnej, przeprowadzenie postępowania powypadkowego  należy do obowiązków podmiotu, na rzecz którego wykonana była praca.  Z kolei w przypadku osoby prowadzącej  pozarolniczą działalność lub współpracującej z taką osobą, albo zatrudnionej na podstawie umowy uaktywniającej, postępowanie powypadkowe przeprowadzi, właściwy ze względu na siedzibę prowadzenia działalności, Zakład Ubezpieczeń Społecznych - dodaje  rzeczniczka.

 Beata Kopczyńska regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa śląskiego

Wyższe kwoty jednorazowego odszkodowania z ZUS-u

Ubezpieczonemu pracownikowi, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przysługuje jednorazowe odszkodowanie.  Od 1 kwietnia obowiązują nowe, wyższe kwoty. Obecnie za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu przysługuje 1033 zł brutto. Wcześniej była to kwota 984 zł brutto.

Osoby, które są objęte ubezpieczeniem wypadkowym i doznały stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku przy pracy, lub choroby zawodowej, mogą starać się o jednorazowe odszkodowanie. O to świadczenie mogą ubiegać się także uprawnieni członkowie rodziny osoby zmarłej wskutek wypadku przy pracy czy choroby zawodowej.

Jakie dokumenty?

W celu uzyskania odszkodowania, należy złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kompletny  wniosek. Powinien on zawierać wniosek o jednorazowe odszkodowanie, protokół powypadkowy wraz z dokumentacją, sporządzony i zatwierdzony przez zakład pracy i wypełniony przez lekarza druk OL-9, zawierający adnotację, że leczenie i rehabilitacja zostały zakończone.

Odszkodowanie po zakończonym leczeniu

- Po dostarczeniu kompletnej dokumentacji do ZUS, stopień uszczerbku na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową ocenia lekarz orzecznik ZUS lub komisja lekarska ZUS, po zakończeniu przez pacjenta leczenia lub rehabilitacji - informuje Beata Kopczyńska, regionalny rzecznik prasowy ZUS województwa śląskiego.

ZUS wydaje decyzję, przyznającą lub odmawiającą prawa do świadczenia, w ciągu 14 dni od otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej albo od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Odszkodowanie wypłacane jest w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji.

Wysokość jednorazowego odszkodowania

Wysokość jednorazowego odszkodowania to 20% przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Od 1 kwietnia za każdy procent przysługuje 1033 zł brutto. Dla przykładu: osoba, u której zostanie stwierdzone 5% uszczerbku na zdrowiu, otrzyma kwotę 5165 zł brutto (5x1033,00 zł).

Nowe stawki jednorazowego odszkodowania

Nowe wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej obowiązują obowiązywać będą do 31 marca 2022 r., są to kwoty brutto i wynoszą:

•             1033 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;

•             1033 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu zwiększenia tego uszczerbku, co najmniej o 10 punktów procentowych;

•             18 086 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego;

•             18 086 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty;

•             93 014 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;

•             46 507 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko;

•             93 014 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty oraz 18 086 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci;

•             93 014 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnionych jest równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty oraz 18 086 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko;

•             18 086 zł, gdy obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty; każdemu z nich przysługuje ta kwota, niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom;

•             46 507 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty oraz 18 086 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego.

Kiedy jednorazowe odszkodowanie się nie należy

Są jednak sytuacje, gdy jednorazowe odszkodowanie nie należy się pracownikowi. Jest tak, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów bhp spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Pieniędzy nie dostanie również pracownik, który był pod wpływem alkoholu lub substancji psychotropowych i przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. Nie dotyczy to wypadków ze skutkiem śmiertelnym.

Miliony do wypłaty

W ostatnim kwartale 2020 roku, czyli w okresie od października do grudnia, ZUS w całym kraju wypłacił ponad 11, 6 tys. jednorazowych odszkodowań na kwotę 74,7 mln zł. W województwie śląskim takich odszkodowań wypłacono blisko 1,5 tys. na kwotę przekraczającą 9,3 mln zł. Najwięcej wypłat zrealizował rybnicki Oddział ZUS, bo na łączną sumę przekraczającą ponad 2,3 mln zł. Przeciętna wysokość odszkodowania to ok. 6 tys. zł, chociaż w Oddziale ZUS w Zabrzu przeciętna wysokość jednorazowego odszkodowania to ponad 8 tys. zł.

Beata Kopczyńska, regionalny rzecznik prasowy ZUS, województwa śląskiego